Ένα, δυο, τρία, πολλά … χρόνια για εφαρμογή του νόμου
5 Δεκεμβρίου 2025
Η αναπαραγωγή των μελών του ακαδημαϊκού προσωπικού, από την εκπόνηση διδακτορικού μέχρι την εκλογή και τις εξελίξεις στην ακαδημαϊκή ιεραρχία, καθώς και η εκλογή των μελών της διοίκησης, στο πλαίσιο της αυτοδιοίκησης, αποτελούν θεμελιώδεις και ταυτοτικές πανεπιστημιακές λειτουργίες.
Σε αυτές τις δύο θα βρούμε τις περισσότερες παθογένειες του πανεπιστημιακού συστήματος. Και τούτο διότι, σε αντίθεση με πανεπιστήμια που έχουν μακρά ακαδημαϊκή παράδοση, δεν έχει καθιερωθεί ένα σταθερό πλαίσιο κανόνων. Ιδίως τα τελευταία 10-15 χρόνια, το πανεπιστήμιο προσπαθεί να λειτουργήσει με ένα διαρκές νομοθετικό ράβε-ξήλωνε.
Δυστυχώς οι κανόνες του «παιχνιδιού» αλλάζουν κάθε τόσο και ακόμα χειρότερα περιέχουν μεταβατικές διατάξεις που θολώνουν την κατανόηση του τρόπου διεξαγωγής του «παιχνιδιού». Είναι σαν να παίζεις ποδόσφαιρο ή μπάσκετ και κάθε τόσο να αλλάζουν οι κανόνες για το πως μετράει το σκορ, τι επιτρέπεται και τι συνιστά παράβαση. Και ακόμα χειρότερο, να ξεκινά το παιχνίδι και οι κανόνες να αλλάζουν όσο παίζεται!
Προ δύο εβδομάδων δημοσιεύτηκε μία Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Β’ 6119/17.11.2025) εφαρμοστική του νόμου 4957/2022 . Σωστά διαβάσατε, εκδόθηκε ΚΥΑ μετά από τρεισήμισι χρόνια! Χρειάστηκαν τρεις Υπουργοί Παιδείας, και περισσότεροι Υφυπουργοί και Γενικοί Γραμματείς για να εκδώσει η ίδια η Κυβέρνηση την εφαρμοστική απόφαση έναν δικό της νόμο! Και μάλιστα όχι με άμεση εφαρμογή αλλά με περιθώριο 10 εβδομάδων, από 1/1/26.
Όλα αυτά τα χρόνια τα μέλη ΔΕΠ συνέχιζαν να εκλέγονται με το μεταβατικό καθεστώς του ν.4957, δηλαδή με τις διαδικασίες του νόμου Γαβρόγλου του 2017, της προ-προηγούμενης Κυβέρνησης. Με τις διαδοχικές παρατάσεις και χωρίς να έχει εκδοθεί η ΚΥΑ, συνάδελφοι που ήθελαν να κριθούν με βάση το έργο τους και να εξελιχθούν δεν γνώριζαν αν και πότε θα εφαρμοστεί το νέο καθεστώς, δηλαδή ποιος και πώς θα τους κρίνει. Επίσης, για εκλογές σε νέες θέσεις, τα συλλογικά όργανα που ορίζουν τους κριτές (Συνελεύσεις και Σύγκλητοι) αδυνατούν να προγραμματίσουν την όποια πολιτική προσέλκυσης νέων συναδέλφων (όπως απαιτεί η καλή μας ΕΘΑΕΕ). Τέλος, οι Γραμματείες των Τμημάτων, με ελλιπές προσωπικό, προσπαθούν να βγάλουν άκρη με τον κυκεώνα νόμων, υπουργικών αποφάσεων, διευκρινιστικών εγκυκλίων κ.ο.κ, που υπερ-ρυθμίζουν και την πιο απλή διαδικαστική λεπτομέρεια.
Τα Μητρώα Γνωστικών Αντικειμένων που θεραπεύει κάθε ακαδημαϊκό Τμήμα θεσπίστηκαν ως εμβληματικός, κατά δήλωση της κυβέρνησης, κανόνας των διαδικασιών εκλογής και εξέλιξης καθηγητών στο πανεπιστήμιο. Και όμως, η ίδια κυβέρνηση του υπερ-ρυθμιστικού ν.4957 που ελέγχει όλες τις λεπτομέρειες, μετά από 40 μήνες απεφάνθη ότι τα Μητρώα Γνωστικών Αντικειμένων θα τα ορίζουν τα Τμήματα με τρόπο ακαθόριστο: «δεν δύναται να έχουν πολύ στενό εύρος, ούτε να αποτελούν υποσύνολο άλλου γνωστικού αντικείμενου» (ΚΥΑ άρθρο 2). Και προκύπτει το εξής τραγελαφικό: άλλα γνωστικά αντικείμενα να έχει ένα Τμήμα σε ένα ΑΕΙ και άλλα να έχει το ίδιο Τμήμα σε άλλο ΑΕΙ. Δηλαδή αλλιώς θα ορίζονται τα γνωστικά πεδία στο Μαθηματικό, στο Φυσικό, στο Οικονομικό, στο Παιδαγωγικό σε ένα ΑΕΙ και εντελώς διαφορετικά στα ίδια Τμήματα σε ένα άλλο ΑΕΙ. Αυτό σημαίνει ότι και τα Μητρώα Εκλεκτόρων διαφέρουν από Πανεπιστήμιο σε Πανεπιστήμιο για ομοειδή Τμήματα. Με αποτέλεσμα, ένας καθηγητής στο ένα Τμήμα να θεωρείται συναφής με το γνωστικό αντικείμενο και στο άλλο άσχετος! Και τότε η κλήρωση εκλεκτόρων τι νόημα έχει, και πως αυτή διασφαλίζει την αμεροληψία της σύνθεσης του εκλεκτορικού και την αντικειμενικότητα της κρίσης που απαιτεί ο νόμος; Αντί για την ασάφεια της ΚΥΑ και την αυθαιρεσία που επιτρέπει, τα καθιερωμένα γνωστικά πεδία θα πρέπει να ορίζονται στα ίδια Τμήματα από κοινού ίδια και να αντιστοιχίζονται σε αυτά τα γνωστικά αντικείμενα των εκλεκτόρων με χαρακτηρισμό ιδίου ή συναφούς.
Σαν να μην έφθαναν όλα αυτά, η ΚΥΑ ορίζει (αρ.13) ότι το παλαιό καθεστώς εφαρμόζεται σε «διαδικασίες εκλογής ή εξέλιξης σε θέσεις νέων μελών Δ.Ε.Π. των οποίων η προκήρυξή τους δημοσιεύεται έως 31.12.2025», ενώ το άρθρο 463 παρ. 4 του ν.4957/2022, όπως τροποποιήθηκε ήδη επτά φορές, με τελευταία στις 26/6/2025, ορίζει ότι «οι εξελίξεις υπηρετούντων μελών ΔΕΠ που γίνονται κατόπιν αιτημάτων υποβληθέντων έως 31/10/2025 υπάγονται στο καθεστώς της ΥΑ της 27/1/2017». Και ποιο καθεστώς ισχύει για όσους υπέβαλαν αίτηση εξέλιξης μέχρι τις 31/10 και για λόγους γραφειοκρατικούς δεν δημοσιεύτηκε ακόμη η προκήρυξη τους; Θα μας το διευκρινίσει κάποια νιοστή εγκύκλιος βεβαίως.
Το Υπουργείο Παιδείας οφείλει να αντιμετωπίζει με σοβαρότητα, έγκαιρα και χωρίς προχειρότητες τις απαιτήσεις του θεσμικού πλαισίου των πανεπιστημίων._
Δ Ι Ο Ι Κ Ο Υ Σ Α Ε
Π Ι Τ Ρ Ο Π Η
Κ Ι Ν Η Σ Η Σ Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Α Κ Η Σ Α Ν Α Β Α Θ Μ Ι Σ Η Σ